![](https://static.wixstatic.com/media/dfc5f3_507fb501dc634aefad0470228b63218a~mv2.jpg/v1/fill/w_980,h_653,al_c,q_85,usm_0.66_1.00_0.01,enc_auto/dfc5f3_507fb501dc634aefad0470228b63218a~mv2.jpg)
Iskubuuqa/Stress
Maqaalkani wuxuu sharxayaa waxa iskubuuqa/stress-ku yahay, waxa sababi kara iyo sida ay kuu saameyn karto. Waxa ku jira macluumaadka ku saabsan siyaabaha aad naftaada u caawin karto iyo sidaad taageero u heli lahayd.
Waa maxay stress?
Stress-ku waa sida aan uga falcelinno markaan dareemo cadaadis ama diiqad. Waxay badanaa dhacdaa marka aan ku jirno xaalad aynaan dareemayn inaan maareyn karno ama xakameyn karno.
Marka aan la kulano walaaca, waxay noqon kartaa sidan:
Shakhsi ahaan, tusaale ahaan marka aad hayso masuuliyado badan oo aad la daalaa dhacayso inaad maarayso
Qayb ka mid ah koox, tusaale ahaan haddii qoyskaagu uu ku jiro waqti adag, sida murugo ama dhibaatooyin dhaqaale
Qayb ka mid ah bulshadaada, tusaale ahaan haddii aad ka tirsan tahay koox diimeed ay kala kulmaan takoor
Xubin ka tirsan bulshada, tusaale ahaan xilliga masiibooyinka dabiiciga ah ama dhacdooyinka sida cudurka faafa ee coronavirus
Haddii aad dareento diiqad qayb ka mid ah koox weyn, waxaa laga yaabaa inaad dhammaantiin si kala duwan ula kulmaan. Tani waxay dhici kartaa xitaa haddii sababta diiqadaadu ay isku mid tahay.
Goorma ayay stress-ku dhibaato tahay?
Mararka qaarkood, qadar yar oo latalin ah ayaa naga caawin kara inaan dhamaystirno hawlaha oo aan dareemno tamar badan. Laakin walaacu wuxuu noqon karaa dhibaato marka uu waqti dheer sii jiro ama uu aad u daran yahay. Xaaladaha qaarkood, walbahaarka wuxuu saameyn karaa caafimaadka jirkeena iyo maskaxda.
Waxaa laga yaabaa inaad maqasho xirfadlayaasha daryeelka caafimaadku waxay u tixraacayaan qaar ka mid ah noocyada walbahaarka sida 'ba'an' ama 'raagta':
Cadaadiska ba'an wuxuu ku dhacaa dhowr daqiiqo ilaa dhowr saacadood gudahood dhacdada. Waxay socotaa wakhti gaaban, badanaa wax ka yar dhowr toddobaad, aadna u daran. Waxay dhici kartaa ka dib dhacdo murugo leh ama dhacdo lama filaan ah. Tusaale ahaan, tani waxay noqon kartaa murugo lama filaan ah, weerar ama masiibo dabiici ah.
Cadaadiska daba-dheeraada wuxuu socdaa wakhti dheer ama wuu soo noqdaa. Waxa kale oo laga yaabaa inaad dareento walbahaar joogto ah haddii nolol maalmeedkaaga ay adag tahay, tusaale ahaan haddii aad ku nooshahay faqri.
Stress-ku ma dhibaato caafimaadka maskaxda ahbaa?
Stress-ku caadi ahaan looma tixgeliyo dhibaato caafimaadka dhimirka. Laakiin waxa ay ku xidhan tahay caafimaadka dhimirka dhawr siyaabood:
Cadaadisku wuxuu sababi karaa dhibaatooyin caafimaadka maskaxda ah. Waxayna ka sii dari kartaa dhibaatooyinka jira. Tusaale ahaan, haddii aad la kulanto walbahaar badan, tani waxay kuu horseedi kartaa inaad yeelato dhibaato caafimaadka maskaxda sida walaaca ama niyad-jabka. Ama xilli murugo leh oo diiqad ah ayaa laga yaabaa inay u horseeddo xanuunka traumatic stress-ka (PTSD).
Dhibaatooyinka caafimaadka dhimirka waxay sababi karaan walbahaarka. Waxaa laga yaabaa inaad la kulanto la qabsiga calaamadaha maalinlaha ah ee dhibaatadaada caafimaadka dhimirku ay tahay mid walaac leh. Waxa kale oo laga yaabaa inaad dareento walaac ku saabsan maaraynta daawada, ballamaha daryeelka caafimaadka ama daawaynta kale.
Waxaa laga yaabaa inaad isticmaasho maandooriyaha si aad ula qabsato diiqada. Tani waxay sidoo kale saameyn kartaa caafimaadka maskaxdaada, waxayna sababi kartaa walaac dheeraad ah.
Maxaa keena diiqada/stress-ka?
Waxyaabo badan ayaa keeni kara stree-ka. Waxaa laga yaabaa inaad dareento diiqad sababtoo ah hal dhacdo ama xaalad weyn oo noloshaada ah. Ama waxa laga yaabaa inay noqoto waxyaabo badan oo yaryar oo la ururiyey.
Tani waxay kugu adkeyn kartaa inaad aqoonsato waxa kugu adkeynaya dareenka, ama inaad u sharaxdo dadka kale.
Waxaa laga yaabaa inaad la kulanto walbahaar haddii aad:
Dareento cadaadis badan
La kulanto isbedel weyn oo noloshaada ah
In aad yeelan weydo wax badan ama wax xakameyn ah oo ku saabsan natiijada xaalad
In aad hayso mas'uuliyado aad u aragto inay kugu culus yihiin
In aanad haysan shaqo kugu filan, hawlo ama isbeddel noloshaada
In aad la kulanto takoorid, nacayb ama xadgudub
Waa maxay sababta ay waxyaalaha qaarkood ii dareensiiyaan walaac/stress?
Sida aad u dareemayso walaaca xaaladaha kala duwan waxay ku xidhan tahay arrimo ay ka mid yihiin:
Sidee raaxo ugu dareemeysaa xaaladaha qaarkood
Maxaa kale oo aad ku sugan tahay waqtiga
Waayo-aragnimadaada hore, iyo sida kuwani u saameeyaan dareenka aad adigu naftaada ku leedahay
Khayraadka aad haysato, sida wakhtiga iyo lacagta
Qadarka taageerada aad ka haysato dadka kale
Xaaladaha qaarkood oo aan haba yaraatee ku dhibin waxay qofkale u keeni karaan walaac badan.
Dhacdooyinka qaarkood ayaa laga yaabaa inay sidoo kale ku dareento walaac mararka qaarkood, laakiin maaha mar kasta.
Tusaale ahaan, haddii aad u soo iibsatid cunto waqti iyo lacag kugu filan, waxaa laga yaabaa inaadan dareemin walaac. Laakin waxa laga yaabaa inaad dareento diiqad haddii aad hayso waxyaabo kale oo badan oo aanad awoodin miisaaniyad ahaan.
Xaalado noocee ah ayaa keeni kara walaaca/stress-ka?
Waxyaabo badan ayaa sababi kara walaaca qaybaha kala duwan ee nolosheena. Kuwaas waxaa ka mid noqon kara:
Shaqsiyada qofka
Xanuun ama dhaawac
Uurka iyo noqoshada waalid
Dhalmo la'aanta iyo dhibaatooyinka dhalmada
Baroordiiq/ Geeri ku timaada qof aad jeceshey
La kulanka xadgudub
La kulanka dembiyada iyo nidaamka cadaaladda, sida in lagu xidho, maxkamad lagu taago ama marqaati lagugu furo
Hawlaha maalinlaha ah, sida shaqada guriga ama qaadashada gaadiidka
Asxaabta iyo qoyska
In la guursado
In la kala tago ama la furo
Xiriirka adag ee waalidka, walaalaha, saaxiibada ama carruurta
Shaqo iyo waxbarasho
Luminta shaqadaada
Shaqo la'aanta muddada dheer
Imtixaanada iyo waqtiyada kama dambaysta ah
Xaalado adag ama asxaabta shaqada
Bilaabida shaqo cusub
Guriyeynta
Dhibaatooyinka guryaha, sida xaalad nolol xumo, ammaan la'aan ama hoy la'aan
Guuritaanka guriga
Dhibaatooyinka deriska
Lacag
Welwelka ku saabsan lacagta ama faa'iidooyinka
Ku noolaanshaha saboolnimada
Maareynta deynta
Arrimaha bulshada
Helitaanka la'aanta adeeg caafimaad oo wanaagsan, meelo cagaaran ama gaadiidka.
Ku noolaanshaha bulsho la nool walaac, dhacdo qaran ama caalami ah, sida cudurka faafa ee coronavirus
La kulma dhaleeceynta ama takoorka, oo ay ku jiraan midab-takoor, nin-nacayb.
Dhacdooyinka farxadda leh ma keeni karaan walaac/stress?
Qaar ka mid ah xaaladahan ayaa inta badan loo maleynayaa inay yihiin dhacdooyin farxad leh. Tusaale ahaan, waxaa laga yaabaa inaad dareento in lagaa filayo inaad ku faraxsan tahay ama aad ku faraxsan tahay inaad guursato ama ilmo dhasho.
Laakiin dhacdooyinkani waxay keeni karaan isbeddelo waaweyn, waxaana laga yaabaa inaad la kulanto baahiyo cusub ama aan caadi ahayn. Markaa wali waxay dareemi karaan walaac badan. Tani waxay noqon kartaa mid ay adagtey in wax laga qabto, gaar ahaan haddii aad sidoo kale dareemayso cadaadis si aad u noqoto mid wanaagsan.
Calaamadaha lagu garto Iskubuuqa/Stress-ka
Iskubuuqa/stress-ka siyaabo badan oo kala duwan ayay u saamayn kartaa shucuurteena, jidhkeena iyo sida aynu u dhaqmayno. Mararka qaarkood marka aanu walaacsannahay, waxa laga yaabaa inaan isla markiiba sheegi karno. Laakiin waqtiyada kale, waxaa laga yaabaa inaan sii wadno anagoon aqoonsan calaamadaha.
Boggan waxa uu daboolayaa qaar ka mid ah calaamadaha caadiga ah:
Sidee baad iskubuuqa/stress-ka u dareemi kartaa
Calaamadaha jireed ee iskubuuqa/stress
Sidee iskubuuqa/stress-ka kugu keeni karaa inaad u dhaqanto
Sidee buu walwalku ku dareensiin karaa
Haddii aad walaacsan tahay, waxaa laga yaabaa inaad dareento:
Xanaaq, dulqaad la'aan ama dhaawac
Culays badan ama culays
Walaac, neerfaha ama cabsi
Sida fikradahaagu uu kor ugu kacayo oo aadan damin karin
In aanad awoodin inaad naftaada ku raaxaysato
Niyad jab
Dan la'aan nolosha
Qof aan kaftami karin
Dareen cabsi
In aad noqoto qof Welwelsan ama kacsan
Dayacan ama cidla
Dhibaatooyinka caafimaadka maskaxda ee jira ayaa ka sii daraya
Dadka qaarkii ay soo mareen diiqad ba'an ayaa laga yaabaa inay la kulmaan dareen isdil ah. Tani waxay noqon kartaa mid aad u dhib badan.
Calaamadaha jireed ee walbahaarka
Hormoonnada uu jidhkeenu soo saaro si uu uga jawaabo xaaladaha walaaca leh waxay yeelan karaan saamayn jidheed oo badan. Saamayntan waxaa ka mid noqon kara:
Neefsashada oo kugu adag
Aragga oo xumaada ama indho xanuun
Dhibaatooyinka hurdada
Daal
Muruq xanuun iyo madax xanuun
Xabad xanuun iyo dhiig karka
Dheefshiid xumo ama laabjeex
Calool istaag ama shuban
Dawakhaad ama miyir beelid
Miisaanka degdega ah u kordha ama miisaanka oo yaraada
Finan ama maqaarka cuncun
Dhidid
Isbeddelka caadadaada ama wareegga caadada
Dhibaatooyinka caafimaad ee jireed ee jira ayaa sii xumaanaya
Haddii aan la kulanno heerar sare oo walbahaar, saameyntan jireed way ka sii dari kartaa. Tani waxay sidoo kale dhici kartaa haddii aan la kulanno diiqad waqti dheer.
Sidee walaacu kugu keeni karaa inaad u dhaqanto
Haddii aad dareento diiqad, waxay kugu keeni kartaa:
Way adag tahay inaad go'aan gaadho
Ma awoodid inaad shey xooga saarto
Ma awoodid inaad wax xasuusato, ama xusuustaada inay ka gaabinayso sidii caadiga ahayd
Si joogto ah u werwer ama dareen baqdin leh
Cidiyahaaga ood qaniinto
Cuncun maqaarkaaga
Ilkaha ood isku qabato daanka ood xajiso
La kulanka dhibaatooyinka galmada, sida inaad lumiso xiisaha galmada ama inaad awoodin inaad ku raaxaysato galmada
Cunista cunto aad u badan ama aad u yar
Isticmaalka balwad aad u badan
Nasasho la'aan, sida inaadan fariisan karin
Oohin ama dareen ilmo
Wax bixin badan ama wax iibsi badan
Jimicsi la'aan ama jimicsi aad u badan
Ka fogaanshaha dadka kugu xeeran
Comments